مجری؛ سید مهدی مفیدی: امروز دو مهمان داریم که در حوزه تعمیر و نگهداری جلوبندی خودرو فعالیت می‌کنند؛ آقای ستار عبدالملکی و آقای امیرعلی شیراوند. خوش آمدید. آقا ستار، ابتدا خودتان را معرفی کنید.
ستار عبدالملکی: سلام عرض می‌کنم خدمت شما و بینندگان عزیز. ستار عبدالملکی هستم و در زمینه جلوبندی‌سازی خودرو فعالیت می‌کنم.
مجری: امیرعلی جان، شما هم سلامی به بینندگان بکنید.
امیرعلی شیراوند: سلام عرض می‌کنم. خوشحالم که امروز در برنامه هستم.
مجری: آقا ستار، از شاگردانتان بگویید. ظاهراً تعداد زیادی از افرادی که پیش شما کار یاد گرفته‌اند، امروز خودشان صاحب کار شده‌اند.
ستار عبدالملکی: بله. حدود بیست شاگرد داشته‌ام که در طول سال‌های گذشته این حرفه را یاد گرفته‌اند و بعد از مدتی برای خودشان مغازه راه انداخته‌اند.
خوشبختانه بسیاری از آن‌ها زندگی و کسب‌وکار مستقلی دارند. هنوز هم اگر در کارشان به مشکلی برخورد کنند، با من تماس می‌گیرند و مشورت می‌کنند.
مجری: یعنی ارتباط استاد و شاگردی حتی پس از مستقل شدن آن‌ها هم ادامه پیدا کرده است؟
ستار عبدالملکی: بله. اگر مشکلی داشته باشند، تا جایی که بتوانم راهنمایی‌شان می‌کنم. دوست دارم شاگردانم در کارشان موفق شوند.
مجری: امیرعلی، شما چند سال است این حرفه را یاد می‌گیرید؟
امیرعلی شیراوند: حدود سه سال است که مشغول یادگیری جلوبندی‌سازی هستم.
مجری: امیدوارم چند سال دیگر شما هم مغازه خودت را داشته باشی. آقا ستار، اولین استاد خودتان چه کسی بود؟
ستار عبدالملکی: برادرم بود. کار را از او یاد گرفتم. الان دیگر بازنشسته شده و به دلیل بالا رفتن سن، مثل گذشته فعالیت نمی‌کند.
مجری: اسم برادرتان چیست؟
ستار عبدالملکی: محمد عبدالملکی.
حسام‌الدین خضری: آقا ستار، می‌خواهیم چند نکته کاربردی درباره نگهداری خودرو یاد بگیریم. اولین سؤال این است که هر چند وقت یک بار باید جلوبندی ماشین را بررسی کنیم؟
ستار عبدالملکی: بهتر است خودرو تقریباً هر سه ماه یک بار از نظر وضعیت جلوبندی بازدید شود، حتی اگر راننده احساس نکند مشکلی وجود دارد.
بعضی قطعات به‌تدریج فرسوده می‌شوند، اما در مراحل اولیه صدا یا نشانه واضحی ندارند. اگر به‌موقع بررسی شوند، می‌شود از خرابی بیشتر جلوگیری کرد.
مجری: چه قطعاتی بیشتر دچار فرسودگی می‌شوند؟
ستار عبدالملکی: قطعاتی مثل سیبک، بوش، طبق و بخش‌های مختلف سیستم تعلیق ممکن است به مرور فرسوده شوند.
گاهی قطعه هنوز کاملاً خراب نشده، ولی کیفیت کارش پایین آمده است. در بازدید مشخص می‌شود که باید تعمیر شود یا تعویض.
مجری: اگر قطعه‌ای کمی فرسوده باشد، همیشه باید آن را عوض کنیم؟
ستار عبدالملکی: بستگی به نوع خرابی دارد. بعضی قطعات امکان تعمیر دارند و برخی باید تعویض شوند.
در بعضی موارد مشتری ترجیح می‌دهد برای کاهش هزینه قطعه را تعمیر کند؛ اما باید ابتدا وضعیت آن بررسی شود. درباره قطعاتی که مستقیماً با ایمنی خودرو ارتباط دارند، نمی‌شود بدون بررسی تصمیم گرفت.
مجری: اگر راننده برای مدت طولانی جلوبندی ماشین را بررسی نکند، چه خطری ممکن است پیش بیاید؟
ستار عبدالملکی: فرسودگی قطعات می‌تواند به بخش‌های دیگر آسیب بزند. در موارد شدید، خرابی سیبک یا اتصالات جلوبندی ممکن است باعث از دست رفتن کنترل چرخ شود.
بعضی رانندگان تا زمانی که قطعه کاملاً خراب نشده به تعمیرگاه مراجعه نمی‌کنند. این کار خطرناک است؛ چون ممکن است خرابی در جاده خودش را نشان دهد.
مجری: این قطعه‌ای که روی میز گذاشته‌اید چیست؟
ستار عبدالملکی: سیبک است. سیبک یکی از قطعات مهم جلوبندی است و در اتصال و حرکت بخش‌های مختلف سیستم فرمان و تعلیق نقش دارد.
اگر سیبک بیش از حد فرسوده شود یا اتصال آن آسیب ببیند، ممکن است مشکل جدی در کنترل چرخ ایجاد کند.
مجری: یعنی همان اتفاقی که بعضی وقت‌ها می‌بینیم چرخ خودرو از وضعیت طبیعی خودش خارج می‌شود؟
ستار عبدالملکی: بله، یکی از علت‌های احتمالی چنین اتفاقی خرابی شدید سیبک یا اتصالات مربوط به آن است.
البته علت دقیق باید با بررسی خودرو مشخص شود. هر خرابی چرخ را نمی‌توان به یک قطعه نسبت داد.
مجری: درباره بوش‌ها هم توضیح بدهید. اگر بوش جلوبندی خراب باشد، چه نشانه‌هایی ایجاد می‌کند؟
ستار عبدالملکی: خرابی بوش می‌تواند زاویه قرار گرفتن قطعات جلوبندی را تغییر بدهد و باعث به‌هم خوردن تنظیم فرمان شود.
یکی از نتیجه‌های آن ساییدگی نامناسب لاستیک‌هاست. گاهی راننده چند بار تنظیم فرمان انجام می‌دهد، اما چون بوش خراب است، مشکل دوباره برمی‌گردد.
مجری: یعنی ممکن است مشکل لاستیک از خود لاستیک نباشد و به جلوبندی مربوط شود؟
ستار عبدالملکی: دقیقاً. وقتی قطعات جلوبندی در وضعیت مناسب نباشند، لاستیک به‌درستی روی سطح جاده قرار نمی‌گیرد و ممکن است بخشی از آن زودتر ساییده شود.
مجری: امیرعلی، اگر مشتری برای بازدید جلوبندی مراجعه کند، شما چه قطعاتی را بررسی می‌کنید؟
امیرعلی شیراوند: بوش‌ها، سیبک‌ها، طبق، دست‌موتور و دیگر بخش‌های جلوبندی را بررسی می‌کنیم تا ببینیم خرابی یا فرسودگی وجود دارد یا نه.
مجری: اگر بوش خراب باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟
امیرعلی شیراوند: ممکن است لاستیک‌سایی ایجاد شود و فرمان هم تنظیم مناسبی نداشته باشد.
ستار عبدالملکی: بله، وقتی بوش خراب می‌شود، زاویه قطعات تغییر می‌کند و این موضوع روی لاستیک و فرمان اثر می‌گذارد.
مجری: قطعه دیگری که نام بردید سیبک بود. درباره آن هم توضیح بدهید.
ستار عبدالملکی: سیبک هم باید از نظر لقی و فرسودگی بررسی شود. اگر اتصال آن آسیب جدی دیده باشد، ممکن است روی فرمان‌پذیری خودرو اثر بگذارد.
مجری: سگ‌دست چیست؟ اسمش برای خیلی از مردم جالب است.
ستار عبدالملکی: سگ‌دست از قطعات جلوبندی است که اجزای مختلف مربوط به چرخ و فرمان به آن متصل می‌شوند.
این قطعه معمولاً مثل بعضی قطعات مصرفی زود خراب نمی‌شود، اما بلبرینگ و اتصالاتی که با آن در ارتباط هستند باید بررسی شوند.
مجری: پس فقط صدا دادن خودرو نشانه خرابی نیست.
ستار عبدالملکی: بله. ممکن است قطعه‌ای فرسوده شده باشد و هنوز صدای مشخصی نداشته باشد. به همین دلیل بازدید دوره‌ای اهمیت دارد.
حسام‌الدین خضری: یک سؤال درباره رانندگی از روی سرعت‌گیرها دارم. بعضی راننده‌ها با سرعت زیاد از سرعت‌گیر رد می‌شوند و بعضی هم درست قبل از رسیدن به آن ترمز شدید می‌گیرند. چه روشی بهتر است؟
ستار عبدالملکی: مهم این است که خودرو با سرعت مناسب از سرعت‌گیر عبور کند. ضربه شدید می‌تواند به کمک‌فنر، شاسی و قطعات جلوبندی فشار وارد کند.
وقتی راننده با سرعت زیاد از سرعت‌گیر رد می‌شود، بخش‌های مختلف سیستم تعلیق ضربه می‌خورند و به مرور آسیب می‌بینند.
مجری: یعنی راننده باید پیش از رسیدن به سرعت‌گیر سرعتش را کم کند و بعد آرام عبور کند.
ستار عبدالملکی: بله، همین‌طور است. نباید کاری کنیم که خودرو با ضربه شدید از سرعت‌گیر عبور کند.
سید مهدی مفیدی: بعضی خودروها را می‌بینیم که راننده با یک دکمه ارتفاعشان را تغییر می‌دهد؛ یک لحظه پایین می‌آیند و لحظه بعد بالا می‌روند. این سیستم چیست؟
ستار عبدالملکی: سیستم پنوماتیک است. بعضی از رانندگان برای تغییر ارتفاع خودرو آن را نصب می‌کنند.
این کار هزینه زیادی هم دارد. نمونه‌هایی دیده‌ایم که برای نصب چنین سیستمی مبالغ بالایی پرداخت شده است.
مجری: آیا این تغییرات به خودرو آسیب می‌زند؟
ستار عبدالملکی: اگر تغییرات به‌درستی و متناسب با ساختار خودرو انجام نشود، ممکن است به شاسی و بخش‌های دیگر فشار وارد کند.
بعضی خودروها را بیش از حد پایین می‌آورند و در عبور از مسیرهای ناهموار یا دست‌اندازها دچار مشکل می‌شوند. من شخصاً چنین تغییرات افراطی را توصیه نمی‌کنم.
مجری: امیرعلی، چرا این حرفه را انتخاب کردی؟ از اول به کارهای فنی علاقه داشتی؟
امیرعلی شیراوند: درس می‌خواندم، اما احساس کردم به کار فنی علاقه بیشتری دارم. تصمیم گرفتم یک مهارت یاد بگیرم و وارد جلوبندی‌سازی شدم.
مجری: از انتخابت راضی هستی؟
امیرعلی شیراوند: بله. دوست دارم حرفه‌ام را کامل یاد بگیرم و بعد برای خودم کار کنم.
مجری: آقا ستار، این شغل از نظر درآمدی برای یک جوان مناسب است؟
ستار عبدالملکی: اگر جوانی علاقه داشته باشد و کار را درست یاد بگیرد، می‌تواند از این حرفه درآمد کسب کند.
البته در سال‌های اول باید وقت بگذارد و تجربه به دست بیاورد. کسی که چند سال خوب کار کند و بعد مغازه خودش را راه بیندازد، می‌تواند کسب‌وکار مستقلی داشته باشد.
مجری: چه عادت‌هایی بیشترین آسیب را به جلوبندی خودرو می‌زنند؟
ستار عبدالملکی: یکی از مهم‌ترین عوامل، عبور نامناسب از دست‌اندازها و چاله‌های خیابان است.
همچنین پایین آوردن بیش از اندازه ارتفاع خودرو یا ایجاد تغییرات غیراصولی در سیستم تعلیق می‌تواند مشکل‌ساز شود.
راننده باید مراقب وضعیت جاده باشد و وقتی احساس می‌کند خودرو مشکلی دارد، بازدید آن را به تعویق نیندازد.
مجری: بعضی رانندگان اصلاً به چاله‌های خیابان توجه نمی‌کنند و با سرعت از روی آن‌ها رد می‌شوند.
ستار عبدالملکی: همین ضربه‌ها به مرور باعث فرسودگی قطعات می‌شود. ممکن است راننده همان لحظه متوجه خرابی نشود، اما در طول زمان هزینه تعمیراتش بیشتر می‌شود.
مجری: پلوس هم از قطعاتی است که مردم نامش را زیاد شنیده‌اند. خرابی پلوس چه نشانه‌هایی دارد؟
ستار عبدالملکی: یکی از مشکلات مهم پلوس، آسیب دیدن گردگیر آن است.
وقتی گردگیر پاره می‌شود، گریس داخل مجموعه ممکن است خارج شود و گردوخاک وارد قطعه شود. اگر به‌موقع رسیدگی نشود، قطعات داخلی پلوس فرسوده می‌شوند.
مجری: یعنی وقتی گردگیر پاره شد، باید سریع برای تعویض آن اقدام کنیم؟
ستار عبدالملکی: بله. اگر زود متوجه شویم و گردگیر تعویض شود، ممکن است از خرابی قطعات گران‌تر جلوگیری شود.
اما اگر راننده مدت طولانی با گردگیر پاره رانندگی کند، احتمال آسیب به مجموعه پلوس بیشتر می‌شود.
مجری: یکی از نشانه‌های خرابی پلوس همان صدایی است که موقع پیچیدن شنیده می‌شود؟
ستار عبدالملکی: بله. گاهی هنگام پیچیدن یا تغییر جهت خودرو صدای تق‌تق شنیده می‌شود که می‌تواند از سرپلوس باشد. البته برای تشخیص قطعی باید خودرو بررسی شود.
مجری: اگر خودرو در یک مسیر مستقیم به سمت چپ یا راست کشیده شود، علت چیست؟
ستار عبدالملکی: علت‌های مختلفی دارد. یکی از آن‌ها به‌هم خوردن تنظیم فرمان است. خرابی بوش‌ها و قطعات جلوبندی هم می‌تواند چنین مشکلی ایجاد کند.
موضوع دیگر وضعیت لاستیک‌هاست. اگر لاستیک‌ها مشکل داشته باشند یا شرایطشان یکسان نباشد، ممکن است خودرو به یک سمت کشیده شود.
مجری: پس پیش از اینکه فقط تنظیم فرمان انجام بدهیم، باید مطمئن شویم جلوبندی سالم است.
ستار عبدالملکی: بله. اگر قطعه‌ای خراب باشد، تنظیم فرمان به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند. اول باید خرابی مشخص و برطرف شود و بعد تنظیم لازم انجام شود.
مجری: این روزها هزینه لاستیک و قطعات خودرو هم افزایش پیدا کرده است. کیفیت قطعات چقدر در هزینه نگهداری خودرو اثر دارد؟
ستار عبدالملکی: کیفیت قطعات اهمیت زیادی دارد. استفاده از قطعه مناسب باعث می‌شود خودرو عملکرد بهتری داشته باشد و دیرتر دچار مشکل شود.
قطعات بی‌کیفیت ممکن است زودتر خراب شوند و دوباره هزینه تعمیر به راننده تحمیل کنند.
مجری: آقا ستار، آیا خودتان هم در زمینه تولید قطعات فعالیت دارید؟
ستار عبدالملکی: پسرم در زمینه تولید فعالیت دارد و من هم با این حوزه آشنا هستم.
مجری: اگر جلوبندی‌ساز نمی‌شدید، سراغ چه حرفه‌ای می‌رفتید؟
ستار عبدالملکی: به تراشکاری هم علاقه داشتم و احتمالاً آن حرفه را انتخاب می‌کردم.
مجری: تراشکاری هم از آن مشاغلی است که در تعمیر خودرو و ساخت قطعات کاربرد زیادی دارد.
ستار عبدالملکی: بله. کار فنی اگر با علاقه و مهارت همراه باشد، هم لذت‌بخش است و هم می‌تواند منبع درآمد مناسبی باشد.
مجری: امیرعلی، شما برای آینده خودت چه برنامه‌ای داری؟
امیرعلی شیراوند: می‌خواهم کار را کامل یاد بگیرم، تجربه بیشتری کسب کنم و در آینده مغازه خودم را راه بیندازم.
مجری: آقا ستار، شاگردانتان معمولاً چه ساعتی مغازه را باز می‌کنند؟
ستار عبدالملکی: بعضی از آن‌ها مسیر طولانی تا محل کار دارند و معمولاً حدود ساعت هشت یا هشت‌ونیم کار را شروع می‌کنند.
مجری: امیدوارم همه جوان‌هایی که به کارهای فنی علاقه دارند، مثل امیرعلی بتوانند مهارت یاد بگیرند و کسب‌وکار خودشان را راه بیندازند.
امروز یاد گرفتیم که جلوبندی خودرو فقط زمانی که صدا می‌دهد نیاز به بررسی ندارد. بازدید دوره‌ای، عبور درست از سرعت‌گیرها، رسیدگی به گردگیر پلوس و استفاده از قطعات مناسب می‌تواند به افزایش ایمنی خودرو و کاهش هزینه تعمیرات کمک کند.
از آقای ستار عبدالملکی و امیرعلی شیراوند بسیار ممنونم که مهمان برنامه بودند.
ستار عبدالملکی: من هم از شما ممنونم. امیدوارم مطالب برای بینندگان مفید بوده باشد.
امیرعلی شیراوند: خیلی ممنونم.
مجری: آرزوی موفقیت داریم. صبح بخیر ایران