مجری: در هفته سلامت روان هستیم. وقتی از سلامت روان صحبت می‌کنیم، عوامل متعددی بر آن تأثیر می‌گذارند؛ از تاب‌آوری و روابط اجتماعی گرفته تا ویژگی‌های فردی و توانایی مواجهه با بحران. گاهی یک بحران به‌خوبی مدیریت می‌شود و گاهی آثار آن برای مدت طولانی با فرد باقی می‌ماند.
برای بررسی این موضوع از دکتر محمدرضا شالبافان، مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، دعوت کرده‌ایم. آقای دکتر، سلام و صبح شما بخیر؛ به برنامه خوش آمدید.
دکتر محمدرضا شالبافان: صبح شما و همه هم‌وطنان عزیز بخیر. امیدوارم روز خوب پاییزی را به‌خوبی آغاز کرده باشید.
مجری: در آغاز هفته سلامت روان، جایگاه روان‌شناسان و روان‌پزشکان کشور را گرامی می‌داریم که برای آرامش مردم تلاش می‌کنند.
دکتر محمدرضا شالبافان: از توجه شما ممنونم. البته سلامت روان فقط به متخصصان محدود نمی‌شود؛ تک‌تک ما با رفتارمان در خانواده، محل کار و مدرسه می‌توانیم بر سلامت روان اطرافیان اثر بگذاریم.
مجری : یکی از محورهای امسال، «بازگشت به آرامش پس از بحران» است. تجربه‌هایی مثل همه‌گیری کرونا یا بحران‌های جنگی ممکن است تا مدت‌ها بر روان افراد اثر بگذارند. مردم چه زمانی باید این آثار را جدی بگیرند؟
دکتر محمدرضا شالبافان: پس از هر بحرانی ممکن است افراد با مشکلاتی در سلامت روان روبه‌رو شوند. لازم است بدانند کدام نشانه‌ها با خودمراقبتی برطرف می‌شود و کدام موارد به کمک تخصصی نیاز دارد. پایان بحران لزوماً به معنای پایان آثار روانی آن نیست. نگرانی، غمگینی، اختلال خواب یا زودرنجی اگر بر عملکرد فرد در خانه یا محل کار اثر منفی بگذارد، باید جدی گرفته شود.
مجری: برای دریافت کمک، چه امکاناتی در دسترس مردم قرار دارد؟
دکتر محمدرضا شالبافان: برای دریافت راهنمایی می‌توان با شماره ۱۹۰، داخلی ۹ تماس گرفت. مردم از ساعت هشت صبح تا دوازده شب می‌توانند برای راهنمایی رایگان و بدون اعلام نام با این خط تماس بگیرند. همچنین در مراکز جامع سلامت، روان‌شناسان خدمات اولیه رایگان ارائه می‌کنند. در مراکز «سراج» نیز خدمات تخصصی روان‌شناسی، روان‌پزشکی و مددکاری اجتماعی در دسترس است.
مجری: درباره توسعه مراکز سراج هم توضیح می‌دهید؟
دکتر محمدرضا شالبافان: در پایان سال گذشته ۱۰۴ مرکز داشتیم. صد و پنجمین مرکز در دوم اردیبهشت امسال در میناب افتتاح شد و اکنون تعداد آن‌ها به ۱۴۸ مرکز رسیده است. گسترش این مراکز با تلاش دانشگاه‌های علوم پزشکی و همکاری بخش‌های مختلف انجام شده است.
مجری: در کنار خدمات تخصصی، خود افراد و خانواده‌ها برای بازیابی آرامش چه نقشی دارند؟
دکتر محمدرضا شالبافان: اول باید بپذیریم که سلامت روان نیز ممکن است آسیب ببیند و در برابر مراجعه به متخصص مقاومت نکنیم. فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و منظم و دریافت حمایت اجتماعی مؤثر است. باید فضایی فراهم کنیم که دیگران بتوانند بدون ترس از قضاوت حرف بزنند؛ لازم نیست فوراً نصیحت کنیم یا راه‌حل بدهیم، گاهی شنیدن درست اهمیت بیشتری دارد.
مجری: به‌ویژه در فضای خانواده، چه کارهایی را نباید انجام داد؟
دکتر محمدرضا شالبافان: مرور مداوم اخبار نگران‌کننده و دیدن تصاویر آزاردهنده می‌تواند سلامت روان را تحت تأثیر قرار دهد. افراد باید از خودشان مراقبت کنند و خانواده‌ها به‌خصوص کودکان و نوجوانان را از مواجهه مکرر با چنین محتواهایی دور نگه دارند.
مجری: در پایان، اگر نکته‌ای برای مردم باقی مانده است، بفرمایید.
دکتر محمدرضا شالبافان: مشکلات سلامت روان را جدی بگیریم. همان‌طور که برای بیماری جسمی به پزشک مراجعه می‌کنیم، نباید از مراجعه به روان‌شناس یا روان‌پزشک خجالت بکشیم. بسیاری از این مشکلات قابل درمان‌اند.
مجری: از حضور شما سپاسگزارم. هفته سلامت روان را به همه فعالان این حوزه گرامی می‌داریم و امیدواریم مردم از ظرفیت‌های مشاوره و حمایت اجتماعی بیشتر استفاده کنند.